Zasiłek pogrzebowy można otrzymać wtedy, gdy osoba, której pogrzeb został zorganizowany, była objęta określonymi świadczeniami lub ubezpieczeniami wynikającymi z ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Prawo do tego świadczenia istnieje, jeśli koszty pochówku poniesiono w związku ze śmiercią osoby:

• ubezpieczonej w ZUS,

• pobierającej emeryturę (również pomostową) lub rentę,

• mającej prawo do świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego,

• korzystającej z nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,

• która spełniała warunki do przyznania emerytury lub renty, choć nie miała ich jeszcze formalnie ustalonych,

• pobierającej rentę socjalną,

• zmarłej podczas pobierania zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego po ustaniu ubezpieczenia,

• której śmierć była skutkiem wypadku lub choroby zawodowej powstałej w szczególnych okolicznościach,

• pobierającej rentę z tytułu takiego wypadku lub choroby,

• będącej cywilną, niewidomą ofiarą działań wojennych pobierającą świadczenie pieniężne.

Zasiłek nie jest wypłacany „z automatu”. Otrzymuje go ten, kto faktycznie zapłacił za pogrzeb i spełnia ustawowe kryteria. Do grona osób uprawnionych należą:

• małżonek,

• rodzice (również ojczym, macocha, osoby adoptujące),

• dzieci biologiczne, przysposobione oraz dzieci współmałżonka,

• dzieci przyjęte na wychowanie przed osiągnięciem pełnoletności, także w rodzinach zastępczych,

• wnuki, rodzeństwo, dziadkowie,

• osoby, nad którymi ustanowiono opiekę prawną.

Gdy zmarły nie miał bliskich, zasiłek może trafić również do:

• pracodawcy,

• domu pomocy społecznej,

• gminy lub powiatu,

• osoby prywatnej.

Warunek jest jeden: trzeba udokumentować poniesione koszty. Jeśli pogrzeb finansowało kilka osób lub instytucji, świadczenie dzieli się proporcjonalnie do wydatków

W przypadku śmierci osoby ubezpieczonej w KRUS zasiłek wypłaca KRUS.

Od 1 czerwca 2023 r., gdy zmarły pobierał jednocześnie świadczenia z KRUS i ZUS, wypłatą zajmuje się ZUS.

Jeśli zmarły nie spełnia warunków do otrzymania zasiłku z ZUS lub KRUS, można zwrócić się o pomoc do MOPS. Warunkiem jest to, aby osoba składająca wniosek była ubezpieczona. Potrzebne są m.in. dowód osobisty, karta zgonu, skrócony odpis aktu zgonu oraz potwierdzenie, że nie przysługuje zasiłek z ZUS.

Kwota zasiłku pogrzebowego jest stała i wynosi 7000 zł. Świadczenie przysługuje tylko z jednego tytułu. ZUS uwzględnia wyłącznie koszty poniesione od chwili śmierci do zakończenia ceremonii pogrzebowej.

Zasiłek jest zwolniony z podatku dochodowego - nie trzeba go wykazywać w PIT.

Do ZUS należy dostarczyć:

• wniosek ZUS Z‑12,

• skrócony odpis aktu zgonu,

• oryginały rachunków za pogrzeb,

• dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub powinowactwo (np.odpisy aktów stanu cywilnego).

Wniosek trzeba złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci. Po tym czasie prawo do świadczenia wygasa.

Poza zasiłkiem pogrzebowym można ubiegać się także o:

• rentę rodzinną — dla członków rodziny osoby, która była emerytem, rencistą lub spełniała warunki do uzyskania tych świadczeń,

• odprawę pośmiertną – wypłacaną przez pracodawcę zgodnie z Kodeksem pracy.

Jeśli zmarły miał polisę na życie, osoba wskazana jako uposażona może otrzymać świadczenie z zakładu ubezpieczeń. W wielu polisach znajdują się również dodatkowe świadczenia związane ze śmiercią członka rodziny.